یکشنبه ۰۳ اسفند ۰۴ | ۰۹:۱۰ ۲ بازديد
ژله نفتی تصفیه شده
ژله نفتی تصفیه شده (که اغلب با نامهای پترولاتوم سفید، ژل پترولیوم خالص یا Petrolatum USP شناخته میشود) یکی از پرکاربردترین مواد در صنایع بهداشتی، دارویی و آرایشی است. این ماده، یک ترکیب نیمه جامد هیدروکربنی است که از فرآیندهای پیشرفته پالایش نفت خام به دست میآید و به دلیل خلوص بالا، بی خطر و مؤثر برای تماس مستقیم با پوست محسوب میشود.
تاریخچه و کشف ژله نفتی
ژله نفتی برای اولین بار در اواخر قرن نوزدهم (حدود سال ۱۸۵۹) توسط رابرت آگوستوس چیزبرو، شیمیدان آمریکایی، کشف شد. او هنگام بازدید از چاههای نفت در پنسیلوانیا متوجه شد که کارگران برای درمان زخمها و سوختگیهای خود از ماده ژله مانندی که روی میلههای حفاری جمع میشد استفاده میکنند. چیزبرو این ماده خام را تصفیه کرد، آن را سفید و بی بو کرد و تحت نام تجاری Vaseline به بازار عرضه نمود. از آن زمان تاکنون، ژله نفتی تصفیه شده بیش از ۱۶۰ سال است که به عنوان یک محصول پایه در مراقبت از پوست شناخته میشود و فرمول شیمیایی اصلی آن (مخلوطی از هیدروکربنهای بلند زنجیر مانند C۲۵H۵۲) تغییر چندانی نکرده است.
فرآیند تولید ژله نفتی تصفیه شده
ژله نفتی از باقیمانده تقطیر روغنهای سنگین نفت (در دمای حدود ۳۶۰ درجه سانتی گراد) به دست میآید. این باقیمانده خام حاوی هیدروکربنهای مایع و جامد است. برای رسیدن به گرید بهداشتی و دارویی، مراحل تصفیه متعددی انجام میشود:
- تقطیر خلأ و هوا دهی برای جداسازی ناخالصیها.
- تصفیه شیمیایی یا هیدروژنه کردن برای حذف هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای (PAHs) که سرطان زا هستند.
- فیلتراسیون پیشرفته و سفید کردن تا ماده نهایی سفید، بی بو، بی مزه و نیمه شفاف شود.
گریدهای تصفیه شده (مانند USP یا BP) تقریباً فاقد PAHs و سایر آلایندهها هستند و استانداردهای بین المللی مانند FDA و سازمانهای بهداشتی اروپا آنها را ایمن میدانند. تفاوت اصلی با نوع تصفیه نشده (که زرد یا قهوهای است) در همین حذف ناخالصیهای مضر است؛ نوع خام برای مصارف صنعتی مناسب است اما برای پوست خطرناک.
خواص فیزیکی و شیمیایی ژله نفتی
ژله نفتی تصفیه شده:
- سفید یا کمی زرد کم رنگ، نیمه جامد و مومی شکل.
- نقطه ذوب حدود ۳۸ تا ۴۲ درجه سانتی گراد (نزدیک به دمای بدن، بنابراین روی پوست نرم میشود).
- وزن مخصوص ۰٫۸۳۰ تا ۰٫۹۰۰ در ۲۰ درجه.
- غیرمحلول در آب، الکل و گلیسرین، اما در حلالهای آلی مانند بنزین یا کلروفرم حل میشود.
- بی بو و بی مزه، با خاصیت فلورسانس ضعیف هنگام گرم شدن.
مهم ترین خاصیت آن اکلوزیو (occlusive) بودن است؛ یعنی لایهای نفوذ ناپذیر روی پوست ایجاد میکند که از تبخیر رطوبت طبیعی جلوگیری کرده و پوست را مرطوب نگه میدارد.
فواید و کاربردهای ژله نفتی
ژله نفتی تصفیه شده به دلیل ایجاد سد محافظتی قوی، یکی از بهترین مرطوب کنندههای اکلوزیو شناخته میشود:
- مرطوب کنندگی عمیق: برای خشکی پوست، ترک پا، دستهای خشک، آرنج و زانو ایدهآل است. بعد از حمام روی پوست مرطوب بزنید تا رطوبت را قفل کند.
- التیام زخمهای جزئی: سوختگیهای سطحی، خراشها، بریدگیها و پس از جراحی؛ مطالعات نشان میدهد که مرطوب نگه داشتن زخم با این ماده سرعت بهبود را افزایش میدهد.
- پیشگیری از سوختگی پوشک: در نوزادان، لایهای محافظ در برابر رطوبت ادرار و مدفوع ایجاد میکند.
- مراقبت از لبها: ترک لب در زمستان را سریع درمان میکند.
- حفاظت از کوتیکول ناخن، جلوگیری از تحریک پوست در ورزشکاران، و حتی به عنوان پایه در برخی پمادهای دارویی.
- کاربردهای صنعتی: روان کننده، پوشش ضد زنگ، و در تولید لوازم آرایشی.
در مقایسه با مرطوب کنندههای گیاهی یا امولینتهای دیگر، ژله نفتی ارزان، ماندگار و بسیار مؤثر است.
عوارض و ایمنی ژله نفتی
هنگامی که تصفیه شده و در گرید بهداشتی باشد، عوارض بسیار کمی دارد:
- غیرکومدوژنیک نیست (ممکن است در پوستهای چرب منافذ را ببندد و جوش بزند، پس برای صورت با احتیاط استفاده شود).
- حساسیت زا نیست و برای اکثر افراد ایمن است.
- در نوع تصفیه نشده، PAHs سرطان زا هستند، اما گریدهای USP/ دارویی فاقد این مشکلاند.
سازمانهایی مانند FDA و Health Canada آن را برای استفاده موضعی ایمن تأیید کردهاند.
صادرات وازلین بهداشتی پگاه پالایش سپاهان به بازارهای پرتقاضای جهانی، با حاشیه سود بالا و تقاضای پایدار، یکی از موفق ترین فعالیتهای صادراتی در حوزه محصولات بهداشتی ایرانی است و ارزآوری قابل توجهی برای صنعت ایجاد کرده است.
نتیجه گیری
ژله نفتی تصفیه شده بیش از یک قرن است که جایگاه خود را به عنوان یک محصول ساده اما قدرتمند حفظ کرده این ماده نه تنها پوست را در برابر خشکی و آسیبهای محیطی محافظت میکند، بلکه به دلیل قیمت مناسب و کارایی بالا، در خانهها و صنایع سراسر جهان حضور دارد. با انتخاب گرید تصفیه شده و استفاده درست، میتوانید از فواید آن بدون نگرانی بهره ببرید. اگر پوست حساسی دارید، ابتدا تست پچ انجام دهید و برای مشکلات جدی پوستی با پزشک مشورت کنید.
- ۰ ۰
- ۰ نظر
راز نرمی و روان کاری در صنعت
نقش واکس میکروکریستالین
نقش نرم کننده ها در داروسازی
کاربرد های نوین موم کریستالی.png "صادرات مواد پلیمری")
صادرات مواد پلیمری